Od kiedy przysługuje 7-godzinny dzień pracy osobom z niepełnosprawnością? zasady i wyjątki

Kiedy osobie z niepełnosprawnością przysługuje 7-godzinny dzień pracy?

O tym, czy obowiązuje krótsza norma czasu pracy, decydują stopień niepełnosprawności, moment przedstawienia orzeczenia oraz szczególne wyjątki.

• Sprawdź stopień niepełnosprawności. Pracownik ze znacznym lub umiarkowanym stopniem może pracować maksymalnie 7 godzin dziennie i 35 godzin tygodniowo. Przy lekkim stopniu obowiązują limity 8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo.
• Ustal początek uprawnienia. Szczególne uprawnienia przysługują od dnia wliczenia pracownika do stanu zatrudnienia osób z niepełnosprawnością, co zasadniczo następuje po przedstawieniu pracodawcy orzeczenia. Dlatego poinformuj pracodawcę i przekaż dokument potwierdzający stopień niepełnosprawności.
• Przestrzegaj sztywnych norm. Limity 7 godzin dziennie i 35 godzin tygodniowo nie są przeciętne: nie można przekroczyć ich jednego dnia, a potem odpracować różnicy. Przy niepełnym etacie wymiar obniża się proporcjonalnie. Z kolei wymiar w okresie rozliczeniowym ustala się zgodnie z Kodeksem pracy, stosując normy właściwe dla danego stopnia niepełnosprawności zamiast norm ogólnych.
• Uwzględnij zakaz pracy w nocy i nadgodzin. Co do zasady pracownik z niepełnosprawnością nie może pracować w porze nocnej ani w godzinach nadliczbowych. Wyjątki obejmują pracę przy pilnowaniu oraz sytuację, gdy pracownik złoży wniosek, a lekarz medycyny pracy lub — jeśli go nie ma — lekarz sprawujący nad nim opiekę wyrazi zgodę. Lekarz może ograniczyć jej zakres; zgoda wyłącznie na nadgodziny nie zmienia 7-godzinnej normy. Za badania płaci pracodawca.
• Zapewnij przerwy i należne wynagrodzenie. Pracownik ma prawo do co najmniej 15-minutowej przerwy przewidzianej w Kodeksie pracy oraz dodatkowych 15 minut na gimnastykę lub odpoczynek. Obie przerwy wlicza się do czasu pracy. Ponadto samo skrócenie normy dobowej nie może obniżyć wynagrodzenia ustalonego w stałej stawce miesięcznej.
• Podaj prawidłowe warunki zatrudnienia. Obowiązujące normy czasu pracy uwzględnij w informacji o warunkach zatrudnienia lub w umowie. Brak wymaganych zapisów nie odbiera prawa do krótszej normy, a praca ponad limit może prowadzić do roszczeń.

Poniższa lista wyjaśnia, jak uzyskać zgodę lekarza na niestosowanie wybranych ograniczeń czasu pracy osoby z niepełnosprawnością, określić jej zakres i zaplanować grafik.

1. Złóż wniosek o zgodę. Pracownik powinien zwrócić się do pracodawcy o możliwość pracy z pominięciem norm określonych w art. 15 ustawy o rehabilitacji. Sama zgoda lekarza nie zastępuje tego wniosku.
2. Ustal, który lekarz przeprowadzi badanie. Zgodę wydaje lekarz przeprowadzający profilaktyczne badania pracowników, a jeśli takiego lekarza nie ma — lekarz sprawujący opiekę nad pracownikiem. Koszt badania pokrywa pracodawca.
3. Sprawdź zakres zgody. Zaświadczenie powinno wskazywać, których ograniczeń dotyczy zgoda. Zgoda na nadgodziny nie znosi automatycznie skróconych norm dobowych i tygodniowych, które przysługują osobom ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Lekarz może dopuścić tylko wybrane odstępstwa.
4. Dostosuj grafik do zgody. Bez odpowiedniego zaświadczenia obowiązują limity: 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo przy lekkim stopniu niepełnosprawności oraz 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo przy stopniu umiarkowanym lub znacznym. Nie można stosować przeciętnych norm, które pozwalają wydłużyć pracę w jedne dni i skrócić ją w inne. Zgoda może też obejmować pracę w porze nocnej, ale musi wyraźnie wskazywać takie odstępstwo.
5. Uwzględnij wyjątek dotyczący pilnowania. Ograniczenia z art. 15 nie dotyczą osób zatrudnionych przy pilnowaniu. W tym przypadku wyjątek wynika z ustawy, a nie ze zgody lekarza.
6. Przekaż warunki zatrudnienia i zachowaj dokumenty. Jeśli umowa nie określa właściwych norm czasu pracy, wpisz je do informacji o warunkach zatrudnienia. Przechowuj w dokumentacji wniosek pracownika i zaświadczenie wskazujące zakres zgody. Obniżone normy czasu pracy nie zmniejszają wynagrodzenia określonego stałą miesięczną stawką.

Praca przy pilnowaniu wpływa na limity czasu pracy osób z niepełnosprawnością oraz na możliwość pracy w nocy i nadgodzinach.

• Standardowe limity: osoba z lekkim stopniem niepełnosprawności może pracować do 8 godzin dziennie i 40 godzin tygodniowo. Przy stopniu umiarkowanym lub znacznym limity wynoszą odpowiednio 7 i 35 godzin. To sztywne normy, a nie wartości przeciętne.
• Praca przy pilnowaniu: nie stosuje się do niej ograniczeń z art. 15 ustawy o rehabilitacji. Pracownik może więc pracować według norm właściwych dla danego systemu czasu pracy, nawet jeśli przekraczają one standardowe limity dla osób z niepełnosprawnością.
• Noc i nadgodziny: co do zasady osoby z niepełnosprawnością nie mogą pracować w nocy ani w godzinach nadliczbowych. Jednak przy zatrudnieniu przy pilnowaniu zakaz ten nie obowiązuje.
• Zakres wyjątków: wyłączenie może obejmować także skrócone normy dobowe i tygodniowe. W innych przypadkach pracownik może wnioskować o odstępstwo; potrzebuje zgody lekarza medycyny pracy lub, jeśli go nie ma, lekarza sprawującego nad nim opiekę. Za badanie płaci pracodawca.
• Planowanie czasu pracy: pracodawca ustala wymiar zgodnie z Kodeksem pracy, uwzględniając normy właściwe dla stopnia niepełnosprawności. Przy niepełnym etacie obniża go proporcjonalnie, a pracownikowi przekazuje informację o obowiązujących go warunkach czasu pracy.
• Wynagrodzenie i przerwy: skrócone normy nie zmniejszają wynagrodzenia określonego w stałej stawce miesięcznej. Ponadto pracownik z niepełnosprawnością ma dodatkowe 15 minut na gimnastykę lub odpoczynek, wliczane do czasu pracy, oraz przerwy przewidziane w Kodeksie pracy.