Jakie prawa ma osoba z niepełnosprawnością? Ulgi, świadczenia i wsparcie

Osoby z niepełnosprawnością mogą korzystać z różnych praw, ulg i form wsparcia, które mają ułatwiać codzienne życie i zwiększać samodzielność. Ich zakres zależy między innymi od rodzaju orzeczenia, sytuacji życiowej oraz spełnienia określonych warunków. W artykule wyjaśniam, jakie świadczenia i ulgi mogą przysługiwać oraz gdzie szukać pomocy. Podpowiadam również, na co zwrócić uwagę, by sprawniej skorzystać z dostępnych możliwości.

Skrót:

Osoby z niepełnosprawnością są chronione przed dyskryminacją i mogą korzystać z różnych form wsparcia.
Orzeczenie, sytuacja osobista i lokalne zasady wpływają na dostępne świadczenia i ulgi.
PCPR może dofinansować m.in. rehabilitację, sprzęt i likwidację barier; wnioski składaj przed wydatkiem.
Możliwe wsparcie obejmuje także zasiłek pielęgnacyjny, ulgę rehabilitacyjną i wybrane zniżki transportowe.
Osobom z umiarkowanym lub znacznym stopniem przysługują szczególne uprawnienia pracownicze.
Warunki, dokumenty i terminy sprawdzaj w PCPR, urzędzie gminy lub zespole orzekającym.

Art. 32 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. zakazuje dyskryminacji w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym — bez względu na jej przyczynę. Osoby z niepełnosprawnościami chronią także art. 68 ust. 3, który gwarantuje szczególną opiekę zdrowotną, oraz art. 69, zobowiązujący władze do wspierania ich egzystencji, przygotowania do pracy i komunikacji społecznej. Gwarancje te rozwijają m.in. Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych i ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej.

Zakres publicznego wsparcia zależy często od orzeczenia, stanu zdrowia, dochodu i lokalnych zasad. W PCPR można ubiegać się o dofinansowanie turnusu rehabilitacyjnego, sprzętu ortopedycznego i rehabilitacyjnego oraz likwidacji barier architektonicznych, technicznych i komunikacyjnych. W tym miejscu mała wstawka: sprawdź, kto może otrzymać 500 plus dla niepełnosprawnych. Program „Aktywny Samorząd” może z kolei pomóc w zakupie sprzętu komputerowego, oprzyrządowania samochodu, wózka elektrycznego lub protezy, a także w zdobyciu prawa jazdy kategorii B czy podjęciu nauki na poziomie wyższym. Wniosek warto złożyć przed zakupem lub rozpoczęciem prac, ponieważ kwota wsparcia zależy m.in. od dostępnych środków.

Więcej niezależności dzięki wsparciu w pracy i codziennym życiu

Osoby ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności korzystają ze szczególnych uprawnień pracowniczych. Zasadniczo pracują najwyżej 7 godzin dziennie i 35 godzin tygodniowo, mają dodatkową 15-minutową przerwę, a po spełnieniu warunków — 10 dni dodatkowego urlopu. Mogą też otrzymać do 21 dni roboczych rocznie zwolnienia na turnus rehabilitacyjny. Łącznie zwolnienie i dodatkowy urlop nie mogą przekroczyć 21 dni. Pracodawca powinien rozważyć racjonalne usprawnienia, np. dostosowanie stanowiska, sprzęt wspomagający lub alternatywną formę komunikacji.

W zależności od spełnionych kryteriów przysługują również świadczenia i ulgi, m.in. zasiłek pielęgnacyjny dla uprawnionych osób bez kryterium dochodowego, ulga rehabilitacyjna w PIT, dofinansowanie wyrobów medycznych, a w określonych sytuacjach — karta parkingowa i ulgi w transporcie. Zasady różnią się jednak lokalnie: ulgi w komunikacji miejskiej ustala samorząd, a dofinansowania mogą zależeć od budżetu powiatu. O aktualne warunki, wymagane dokumenty i terminy naboru warto pytać w PCPR, urzędzie gminy lub zespole orzekającym.

Wsparcie publiczne może ułatwiać samodzielne życie, naukę i aktywność zawodową. Warto sprawdzić lokalne zasady oraz dostępne formy pomocy, zanim złoży się wniosek.

Prawa, ulgi i formy wsparcia dla osób z niepełnosprawnością

Osoby z niepełnosprawnością mogą korzystać z ochrony przed dyskryminacją, świadczeń, dofinansowań, uprawnień pracowniczych i ulg. Zakres wsparcia zależy m.in. od rodzaju i stopnia niepełnosprawności, treści orzeczenia oraz lokalnych zasad.

Skorzystaj z ochrony prawnej i złóż wniosek o orzeczenie. Konstytucja zakazuje dyskryminacji i zobowiązuje władze publiczne do zapewniania osobom z niepełnosprawnością szczególnej opieki zdrowotnej oraz pomocy w zabezpieczeniu egzystencji, przygotowaniu do pracy i komunikacji społecznej. Orzeczenie o niepełnosprawności lub jej stopniu może otworzyć drogę do wielu uprawnień. Sprawdź, czy masz orzeczenie zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności lub dokument równoważny, a także jakie wskazania zawiera. Niektóre ulgi wymagają określonego stopnia lub symbolu przyczyny niepełnosprawności.
Sprawdź, czy przysługuje Ci zasiłek pielęgnacyjny. Osoba ze znacznym stopniem może go otrzymać, jeśli nie pobiera dodatku pielęgnacyjnego. Osobie z umiarkowanym stopniem przysługuje zasiłek, gdy niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 lat. Świadczenie nie zależy od dochodu, ale nie można jednocześnie pobierać zasiłku i dodatku pielęgnacyjnego z ZUS. Opiekunowie, którzy rezygnują z pracy lub jej nie podejmują, mogą ubiegać się o odrębne świadczenia. Warunki sprawdź w urzędzie realizującym świadczenia rodzinne.
Zapytaj PCPR o dofinansowanie. Możesz ubiegać się o środki na turnus rehabilitacyjny, sprzęt rehabilitacyjny, przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze, a także likwidację barier architektonicznych, technicznych lub w komunikowaniu się. Zwykle potrzebujesz orzeczenia, uzasadnienia związku wydatku z niepełnosprawnością i dokumentów dotyczących kosztów; niektóre formy wsparcia zależą od dochodu. Nie ponoś kosztów przed przyznaniem dofinansowania i podpisaniem umowy. Sprawdź też program „Aktywny Samorząd”, który może wspierać m.in. zakup oprzyrządowania samochodu, sprzętu komputerowego, wózka elektrycznego lub protezy, uzyskanie prawa jazdy i kontynuowanie nauki.
Odlicz wydatki w ramach ulgi rehabilitacyjnej. Jeśli spełniasz warunki, możesz odliczyć od dochodu niektóre wydatki na rehabilitację i codzienne funkcjonowanie, np. adaptację mieszkania lub samochodu, indywidualny sprzęt, pobyt na turnusie, zabiegi, leki zalecone przez lekarza czy przewóz na zabiegi. Część odliczeń ma limity lub wymaga dokumentów potwierdzających wydatek. Przy zakupie na własne potrzeby określonego sprzętu rehabilitacyjnego lub pojazdu może przysługiwać również zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych. Przed zakupem lub rozliczeniem sprawdź aktualne warunki.
Sprawdź zniżki na przejazdy i warunki uzyskania karty parkingowej. Ustawowe ulgi w pociągach i autobusach zależą od orzeczenia, celu podróży, a czasem także rodzaju niepełnosprawności. Osoby ze znacznym stopniem mogą korzystać ze zniżek, a osobom niewidomym i ich przewodnikom mogą przysługiwać inne stawki. Zasady komunikacji miejskiej ustala samorząd, więc sprawdź je w swoim mieście. Kartę parkingową otrzymują osoby spełniające ustawowe kryteria dotyczące stopnia niepełnosprawności i znacznie ograniczonej możliwości samodzielnego poruszania się. Przy umiarkowanym stopniu liczą się także określone symbole przyczyny niepełnosprawności. Wniosek złóż w powiatowym zespole wraz z wymaganymi dokumentami i opłatą.
Sprawdź ulgi i udogodnienia w usługach. Niektóre osoby mogą uzyskać zwolnienie z abonamentu radiowo-telewizyjnego, m.in. na podstawie określonego orzeczenia, niepełnosprawności słuchu lub wzroku albo pobierania wskazanych świadczeń. Operatorzy telekomunikacyjni oferują własne rabaty i udogodnienia — zapytaj o nie swojego dostawcę. Osoby z niepełnosprawnością mogą też korzystać z ulgowych biletów w muzeach; wysokość ulgi ustala dyrektor placówki. Wybrane osoby ze znacznym stopniem, m.in. niewidome lub poruszające się na wózku, mogą zamówić określone usługi pocztowe do domu. Pierwszeństwo w kolejce zależy od regulaminu placówki i nie przysługuje powszechnie.
Poinformuj pracodawcę o potrzebnych rozwiązaniach. Przy umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności czas pracy nie może standardowo przekraczać 7 godzin dziennie i 35 godzin tygodniowo. Co do zasady pracodawca nie może też zatrudniać takiej osoby w nocy ani w godzinach nadliczbowych. Pracownik może mieć prawo do dodatkowej 15-minutowej przerwy, 10 dni dodatkowego urlopu po spełnieniu warunku stażu oraz płatnego zwolnienia na turnus rehabilitacyjny lub niezbędne badania i zabiegi, których nie da się wykonać poza godzinami pracy. Łączny wymiar dodatkowego urlopu i zwolnienia na turnus nie może przekroczyć 21 dni roboczych w roku. Pracodawca powinien też rozważyć racjonalne usprawnienia, np. dostosowanie stanowiska lub sposobu komunikacji.
Ustal zasady korzystania z leczenia, podróży i innych usług. Osobom ze znacznym stopniem mogą przysługiwać szczególne uprawnienia w dostępie do świadczeń zdrowotnych, rehabilitacji, usług farmaceutycznych i wyrobów medycznych. Aktualne zasady potwierdź w placówce lub NFZ. W stomatologii niektóre osoby z umiarkowanym lub znacznym stopniem mogą ze względów medycznych korzystać z dodatkowych rozwiązań, takich jak znieczulenie ogólne. Jeśli potrzebujesz pomocy podczas podróży samolotem, zgłoś to przewoźnikowi z wyprzedzeniem — najlepiej co najmniej 48 godzin przed lotem. Sprawdź również zniżkę paszportową i zasady wejścia z psem asystującym.

Obszar	Uprawnienie	Wartość / warunek
Świadczenia i PFRON	Turnus rehabilitacyjny	Kwota zależna od stopnia i dochodu; wniosek w PCPR
Świadczenia i PFRON	Sprzęt ortopedyczny i środki pomocnicze	Do 100% udziału własnego w limicie NFZ lub do 150% sumy limitu i udziału własnego
Świadczenia i PFRON	Likwidacja barier	Do 95% kosztów; maks. 15-krotność przeciętnego wynagrodzenia
Podróż	PKP/PKS — znaczny stopień	49% pociąg osobowy; 37% pozostałe pociągi; opiekun: 95%
Podróż	PKP/PKS — umiarkowany stopień, dysfunkcja wzroku	37%
Transport miejski	Ulgi lokalne	Wysokość ustala gmina lub miasto
Parkowanie	Karta parkingowa	Znaczny stopień lub wybrane przypadki umiarkowanego; znaczne ograniczenia poruszania się
Kultura	Ulgi do muzeów	Wysokość ustala dyrektor muzeum; możliwa ulga dla opiekuna
Praca	Czas pracy — stopień umiarkowany lub znaczny	Maks. 7 godz./dobę i 35 godz./tydz.
Praca	Dodatkowa przerwa	15 min, wliczane do czasu pracy
Praca	Dodatkowy urlop — stopień umiarkowany lub znaczny	10 dni roboczych rocznie; po 1 roku pracy od zaliczenia do stopnia
Praca	Zwolnienie na turnus	Do 21 dni roboczych rocznie; urlop dodatkowy i turnus łącznie maks. 21 dni
Praca	Badania, zabiegi, zaopatrzenie ortopedyczne	Płatne zwolnienie, jeśli nie można wykonać poza godzinami pracy

Świadczenia pieniężne i dofinansowania z PFRON

PFRON wspiera osoby z niepełnosprawnościami w nauce, rehabilitacji, pracy i codziennym życiu. O pomoc można wnioskować m.in. za pośrednictwem Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie (PCPR). Dostępne formy zależą od potrzeb, rodzaju orzeczenia, środków powiatu, a niekiedy także dochodu gospodarstwa domowego. Przed złożeniem wniosku sprawdź lokalne zasady i przygotuj dokumenty potwierdzające planowany wydatek.

Dofinansowanie może obejmować turnus rehabilitacyjny, sprzęt rehabilitacyjny, przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze, a także likwidację barier architektonicznych, technicznych i komunikacyjnych. Przy zakupie przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych pomoc może pokryć 100% wymaganego udziału własnego w limicie NFZ albo 150% sumy limitu i udziału własnego, jeśli cena przekracza limit. Na sprzęt rehabilitacyjny można otrzymać do 80% kosztów, pod warunkiem wniesienia co najmniej 20% wkładu własnego. Z kolei dofinansowanie likwidacji barier może wynieść do 95% kosztów. Złóż wniosek przed rozpoczęciem prac — wydatki poniesione przed przyznaniem środków i podpisaniem umowy zwykle nie kwalifikują się do pomocy.

Wsparcie, które pomaga zdobyć wykształcenie i niezależność

W programie „Aktywny Samorząd” można ubiegać się m.in. o dofinansowanie sprzętu komputerowego, wózka elektrycznego, nowoczesnej protezy, oprzyrządowania samochodu, prawa jazdy kategorii B lub kształcenia na poziomie wyższym. Ponieważ powiaty mogą stosować różne zakresy wsparcia i terminy naboru, skontaktuj się z właściwym PCPR. Zapytaj o aktualny formularz i wymagane załączniki, w tym ewentualną wycenę sprzętu lub zaświadczenie lekarskie.

PFRON wspiera także aktywność zawodową. Pracodawcy mogą otrzymać miesięczne dofinansowanie wynagrodzenia pracownika z niepełnosprawnością oraz ubiegać się o zwrot kosztów przystosowania lub wyposażenia stanowiska, szkoleń i pomocy w pracy. Jeżeli interesuje cię ta tematyka to Sprawdź, kto może być przewodnikiem osoby z niepełnosprawnością. Refundacja wyposażenia stanowiska może wymagać prowadzenia działalności przez co najmniej 12 miesięcy i zatrudnienia pracownika przez minimum 36 miesięcy. Maksymalna pomoc na jedno stanowisko może wynieść piętnastokrotność przeciętnego wynagrodzenia. Ponieważ kwoty, limity i kryteria zależą od aktualnych programów oraz lokalnych zasad, przed poniesieniem wydatku potwierdź warunki w PCPR lub PFRON.

Wskazówka: przed zakupem sprzętu lub rozpoczęciem prac skontaktuj się z PCPR — wydatki poniesione przed złożeniem wniosku i podpisaniem umowy zwykle nie podlegają dofinansowaniu.

Ulgi w podróży, parkowaniu i dostępie do kultury

Zniżki na przejazdy zależą od rodzaju orzeczenia, niepełnosprawności i środka transportu. Osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności zapłacą o 49% mniej za przejazd pociągiem osobowym w drugiej klasie oraz o 37% mniej za przejazd w drugiej klasie pociągów pośpiesznych, TLK, ekspresowych, IC i EC. Osobom niewidomym ze znacznym stopniem przysługują zniżki odpowiednio 93% i 51%, a ich przewodnik lub opiekun może skorzystać z ulgi 95%. Dzieci i młodzież z niepełnosprawnością mogą otrzymać 78% zniżki na przejazdy związane m.in. z nauką lub turnusem rehabilitacyjnym. Z kolei ulgi w komunikacji miejskiej ustalają samorządy, dlatego przed podróżą sprawdź lokalną taryfę.

Podróż samolotem ułatwi pomoc na lotnisku i przy wsiadaniu — zgłoś ją przewoźnikowi najpóźniej 48 godzin przed odlotem. Planując wyjazd za granicę, sprawdź też opłatę paszportową: osobom z niepełnosprawnością może przysługiwać zniżka 50%, a w określonych przypadkach związanych z długotrwałym leczeniem opłaty nie pobiera się wcale. Sama mam orzeczenie, więc przed wyjazdem sprawdzam zasady u przewoźnika, bo szczegóły mogą się różnić.

Przed podróżą warto sprawdzić przysługujące ulgi i zgłosić potrzebę pomocy z wyprzedzeniem. Dobre przygotowanie ułatwia korzystanie z transportu i pozwala uniknąć niespodzianek.

Tańsze bilety i łatwiejsze parkowanie: praktyczne wsparcie na co dzień

Karta parkingowa uprawnia do korzystania z miejsc oznaczonych symbolem wózka, a w określonych sytuacjach pozwala też zignorować wybrane znaki drogowe. Nie przysługuje jednak każdej osobie z orzeczeniem. Wymaga znacznego ograniczenia możliwości samodzielnego poruszania się; przy stopniu umiarkowanym potrzebne jest również odpowiednie wskazanie oraz jeden z określonych symboli niepełnosprawności, np. 04-O, 05-R lub 10-N. Wniosek złóż w powiatowym zespole do spraw orzekania o niepełnosprawności. Zwykle dołącz aktualną fotografię 35 × 45 mm, orzeczenie i potwierdzenie opłaty za wydanie karty wynoszącej 21 zł.

Tańsze mogą być także wizyty w muzeach: osoby z niepełnosprawnością, renciści i renciści socjalni mogą kupować bilety ulgowe, a niekiedy zniżka obejmuje również opiekuna. Jeżeli masz chwilę to Sprawdź, jak dostosować stanowisko pracy do potrzeb osoby z niepełnosprawnością. Dyrektor placówki ustala wysokość ulgi i dni bezpłatnego wstępu, więc przed wizytą sprawdź cennik i zabierz legitymację potwierdzającą uprawnienia. Wiele muzeów udostępnia ponadto dostępne trasy, windy i audioprzewodniki, które ułatwiają zwiedzanie.

Wskazówka: przed wyjazdem sprawdź nie tylko przysługujące ulgi, lecz także warunki ich uzyskania — przewoźnicy i placówki mogą wymagać okazania konkretnego dokumentu potwierdzającego uprawnienia.

Uprawnienia w pracy: krótszy czas pracy, dodatkowy urlop i zwolnienia

Osobom z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności przysługują szczególne uprawnienia dotyczące czasu pracy, przerw, urlopu i płatnych zwolnień. Ich zakres zależy od orzeczenia, a przepisy przewidują wyjątki.

Krótszy czas pracy: pracownik może pracować maksymalnie 7 godzin dziennie i 35 godzin tygodniowo. Co do zasady nie wolno zatrudniać go w nocy ani w nadgodzinach. Wyjątki obejmują pracę przy pilnowaniu oraz sytuację, gdy pracownik złoży wniosek, a lekarz wyrazi zgodę. Koszt wymaganych badań pokrywa pracodawca. Krótsza norma nie obniża wynagrodzenia.
Dodatkowa przerwa: pracownik ma prawo do 15 minut na gimnastykę usprawniającą lub odpoczynek. Przerwa wlicza się do czasu pracy i przysługuje niezależnie od przerwy określonej w Kodeksie pracy.
Dodatkowy urlop: pracownikowi przysługuje 10 dni roboczych rocznie. Pierwszy urlop nabywa po przepracowaniu roku od dnia zaliczenia do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności. Przy niepełnym etacie wymiar oblicza się proporcjonalnie. Urlop może nie przysługiwać, jeśli pracownik ma ponad 26 dni urlopu wypoczynkowego lub inny dodatkowy urlop przyznany na odrębnej podstawie.
Zwolnienie na turnus rehabilitacyjny: pracownik może skorzystać z maksymalnie 21 dni roboczych płatnego zwolnienia raz w roku, jeśli lekarz złoży wniosek o skierowanie na turnus. Po powrocie przedstawia dokument potwierdzający pobyt. Łącznie zwolnienie i dodatkowy urlop nie mogą przekroczyć 21 dni roboczych rocznie. Zwolnienie nie obejmuje pobytu w sanatorium na skierowanie NFZ ani turnusu w ramach prewencji rentowej ZUS.
Zwolnienie na badania i leczenie: pracownik może opuścić pracę na badania specjalistyczne, zabiegi lecznicze lub usprawniające oraz uzyskanie albo naprawę zaopatrzenia ortopedycznego, jeśli nie może wykonać tych czynności poza godzinami pracy. Zwolnienie obejmuje czas wizyty i ewentualnego dojazdu. Pracodawca może zażądać potwierdzenia, ale nie może nakazać wykorzystania urlopu wypoczynkowego.

Źródła:

https://abc.lzinr.lublin.pl/podstawowe-prawa-osob-niepelnosprawnych
https://www.rynekzdrowia.pl/Prawo/20-swiadczen-na-orzeczenie-o-niepelnosprawnosci-LISTA-Dodatkowe-pieniadze-wiecej-urlopu-i-ulgi,263722,2.html
https://niepelnosprawni.pl/poradnik-orzecznictwo/co-daje-umiarkowany-stopien
https://niepelnosprawni.pl/poradnik-orzecznictwo/co-daje-znaczny-stopien
https://fundacjamocpomocy.pl/znaczy-stopien-niepelnosprawnosci-prawa-i-przywileje
https://www.pip.gov.pl/dla-pracownikow/pytania-i-odpowiedzi/jakie-sa-uprawnienia-pracownikow-posiadajacych-orzeczenie-lekarskie-o-znacznym-lub-umiarkowanym-stopniu-niepelnosprawnosci?tmpl=pdf
https://niepelnosprawni.gov.pl/baza-wiedzy/zatrudnienie-osob-niepelnosprawnych/niepelnosprawny-pracownik/prawo-do-korzystania-ze-zwolnien-od-pracy-pjm/
https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-zatrudnienie-osoby-niepelnosprawnej-stopien-niepelnosprawnosci-a-prawa-i-przywileje-w-pracy

FAQ - Najczęstsze pytania i odpowiedzi

Jakie podstawowe prawa przysługują osobom z niepełnosprawnością?

Osoby z niepełnosprawnością są chronione przed dyskryminacją i mogą korzystać ze szczególnej opieki zdrowotnej oraz wsparcia w samodzielnym życiu, pracy i komunikacji społecznej. Konkretne uprawnienia zależą m.in. od orzeczenia i jego wskazań.

O jakie dofinansowania można ubiegać się w PCPR lub w ramach programu „Aktywny Samorząd”?

PCPR może dofinansować m.in. turnus rehabilitacyjny, sprzęt rehabilitacyjny, przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz likwidację barier. „Aktywny Samorząd” może wspierać np. zakup wózka elektrycznego, protezy, sprzętu komputerowego lub oprzyrządowania samochodu, a także naukę na poziomie wyższym. Wniosek warto złożyć przed zakupem lub rozpoczęciem prac.

Kto może otrzymać zasiłek pielęgnacyjny?

Może przysługiwać osobie ze znacznym stopniem niepełnosprawności, która nie pobiera dodatku pielęgnacyjnego. Osoba z umiarkowanym stopniem może się o niego ubiegać, jeśli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 lat. Zasiłek nie zależy od dochodu, ale nie można pobierać go jednocześnie z dodatkiem pielęgnacyjnym z ZUS.

Jakie uprawnienia pracownicze mają osoby z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności?

Co do zasady ich czas pracy nie może przekraczać 7 godzin dziennie i 35 godzin tygodniowo. Przysługuje im także dodatkowa 15-minutowa przerwa, a po spełnieniu warunków — 10 dni dodatkowego urlopu. Mogą też otrzymać płatne zwolnienie na turnus rehabilitacyjny; dodatkowy urlop i to zwolnienie łącznie nie mogą przekroczyć 21 dni roboczych rocznie.

Od czego zależą ulgi w podróży i kto może otrzymać kartę parkingową?

Ulgi transportowe zależą m.in. od rodzaju orzeczenia, niepełnosprawności i środka transportu. Zasady zniżek w komunikacji miejskiej ustala samorząd. Kartę parkingową mogą otrzymać osoby spełniające ustawowe kryteria, w tym mające znacznie ograniczoną możliwość samodzielnego poruszania się; przy umiarkowanym stopniu wymagane są także określone wskazania.