Dodatkowe 10 dni urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownicy lub pracownikowi z orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Uprawnienie wynika z art. 19 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Lekki stopień nie wystarczy.
- Dodatkowe 10 dni urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikom z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności; lekki stopień nie daje tego uprawnienia.
- Pierwsze prawo powstaje po przepracowaniu roku, liczonego od dnia następującego po dniu zaliczenia do odpowiedniego stopnia niepełnosprawności. Liczy się data wskazana w orzeczeniu, nie dzień dostarczenia go pracodawcy.
- Do wymaganego okresu wlicza się czas pozostawania w zatrudnieniu na umowie o pracę. Choroba i pobieranie zasiłku chorobowego same w sobie nie przerywają tego okresu; niepokrywające się okresy zatrudnienia u różnych pracodawców można sumować.
- Po nabyciu pierwszego prawa kolejne pule przysługują od 1 stycznia, jeśli pracownik nadal spełnia warunki. Przy niepełnym etacie lub zatrudnieniu przez część roku urlop ustala się proporcjonalnie.
- Dodatkowe dni zwiększają zwykły wymiar urlopu: łącznie może on wynosić 30 dni przy stażu urlopowym krótszym niż 10 lat albo 36 dni przy stażu co najmniej 10 lat.
- Urlop może nie przysługiwać osobom mającym ponad 26 dni urlopu wypoczynkowego lub inny urlop dodatkowy na podstawie odrębnych przepisów. Obowiązuje też wspólny limit 21 dni roboczych rocznie na dodatkowy urlop i zwolnienie na turnus rehabilitacyjny.
- Niewykorzystane dni przechodzą na kolejny rok jako urlop zaległy i co do zasady należy je wykorzystać do 30 września. Przy zakończeniu zatrudnienia, gdy nie można udzielić urlopu, przysługuje ekwiwalent pieniężny.
Urlop dodatkowy powiększa zwykłą pulę, a nie ją zastępuje. Dlatego przy stażu urlopowym krótszym niż 10 lat pracownikowi przysługuje łącznie 30 dni rocznie: 20 dni podstawowych i 10 dodatkowych. Natomiast przy stażu wynoszącym co najmniej 10 lat pula rośnie do 36 dni: 26 podstawowych i 10 dodatkowych. Do stażu urlopowego wlicza się również okresy nauki na zasadach określonych w Kodeksie pracy.
Na pierwsze 10 dni trzeba poczekać rok. Prawo powstaje po przepracowaniu roku, liczonego od dnia następującego po dniu zaliczenia do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności. Liczy się data wskazana w orzeczeniu, a nie dzień dostarczenia go do kadr. Przykładowo, jeśli stopień przyznano 15 marca 2026 r., pierwszy dodatkowy urlop przysługuje 16 marca 2026 r. Kolejne pule pracownik nabywa już co roku, 1 stycznia, o ile nadal spełnia wymagane warunki.
Nie każda zmiana pracy odbiera prawo do urlopu
Aby skorzystać z urlopu, trzeba być zatrudnionym na podstawie umowy o pracę i przedstawić pracodawcy orzeczenie. Roczny okres nie oznacza jednak konieczności faktycznej pracy każdego dnia przez 12 miesięcy. Liczy się pozostawanie w stosunku pracy, dlatego nieobecność z powodu choroby i pobierania zasiłku chorobowego sama w sobie nie odbiera uprawnienia. Inaczej może być w przypadku okresów bez zatrudnienia, na przykład urlopu bezpłatnego.
Po zmianie pracodawcy okresy zatrudnienia na umowie o pracę sumuje się, o ile się nie pokrywają. Jeśli interesują cię podobne zagadnienia, sprawdź, jakie składki potrącają emerytowi z pensji. Pierwsze prawo do urlopu powstaje u pracodawcy, u którego upłynie wymagany rok. Później wymiar ustala się zgodnie z ogólnymi zasadami: przy niepełnym etacie proporcjonalnie do wymiaru pracy. Na przykład przy 1/2 etatu przysługuje 5 dni, a przy 3/4 etatu — 8 dni, ponieważ 7,5 dnia zaokrągla się w górę.
Gdy zatrudnienie kończy się w trakcie roku, urlop rozlicza się proporcjonalnie. Jeśli umowa trwa tylko przez 2 miesiące z 12, z rocznej puli 10 dni wychodzi 1,66 dnia, czyli po zaokrągleniu 2 dni. Przy zmianie pracy każdy pracodawca rozlicza część przypadającą na okres zatrudnienia u niego, uwzględniając urlop już wykorzystany.
Dodatkowe 10 dni nie przysługuje, jeśli pracownica lub pracownik ma już prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze przekraczającym 26 dni albo do urlopu dodatkowego na podstawie odrębnych przepisów. Jeżeli taki inny urlop trwa krócej niż 10 dni, ustawa przewiduje korzystniejsze rozwiązanie: pracownik zachowuje prawo do 10 dni na podstawie przepisów o rehabilitacji.
Obowiązuje też wspólny limit 21 dni roboczych w roku związany z turnusem rehabilitacyjnym: dodatkowy urlop i płatne zwolnienie od pracy na turnus mogą łącznie wynieść maksymalnie 21 dni roboczych w roku. Jeśli pracownik wykorzysta wszystkie 10 dni urlopu, na turnus pozostanie mu do 11 dni. Z kolei turnus trwający pełne 21 dni wyczerpie limit w tym roku. Limit nie obejmuje zwolnień na badania specjalistyczne, zabiegi lecznicze lub usprawniające ani na uzyskanie lub naprawę zaopatrzenia ortopedycznego, jeśli nie można załatwić tych spraw poza godzinami pracy.
Niewykorzystane dni przechodzą na kolejny rok jako zaległy urlop wypoczynkowy, więc nie przepadają. Jak już tu trafiłeś to Sprawdź, czy urlop można przenieść na kolejny rok. Co do zasady pracodawca musi udzielić go do 30 września następnego roku. Jeśli umowa o pracę się kończy i pracownik nie może już wykorzystać urlopu, przysługuje mu ekwiwalent pieniężny. Pracodawca wykazuje wykorzystany urlop dodatkowy w świadectwie pracy oddzielnie od podstawowego.
Zmiana stopnia niepełnosprawności z umiarkowanego lub znacznego na lekki albo utrata statusu nie odbiera urlopu, do którego pracownik już nabył prawo. Może jednak oznaczać brak kolejnej puli w następnym roku. Jeśli później pracownik ponownie uzyska umiarkowany lub znaczny stopień, co do zasady nie musi ponownie przepracowywać całego roku.
Jak ustala się termin nabycia pierwszego urlopu?
Prawo do pierwszego dodatkowego urlopu ustalam od dnia, w którym orzeczenie zalicza mnie do umiarkowanego albo znacznego stopnia niepełnosprawności. Następnie muszę pozostawać w zatrudnieniu przez pełny rok. Prawo nabywam po upływie tego okresu, a nie w dniu otrzymania orzeczenia czy przekazania go pracodawcy. Liczy się data zaliczenia do odpowiedniego stopnia — zwykle data wydania orzeczenia — a nie dzień, w którym otrzymały je kadry.
Przykładowo, jeśli orzeczenie zalicza mnie do umiarkowanego stopnia od 15 marca, roczny okres liczę od następnego dnia, a pierwsze prawo do 10 dodatkowych dni roboczych nabywam 16 marca kolejnego roku. Muszę być zatrudniona na umowie o pracę, ale nie muszę codziennie wykonywać obowiązków. Nieobecność z powodu choroby ani pobieranie zasiłku chorobowego nie przerywają tego okresu. Jeśli zmienię pracodawcę, sumuję niepokrywające się okresy zatrudnienia, dlatego przerwa między umowami może przesunąć termin nabycia prawa.
Pełny rok pracy otwiera drogę do 10 dodatkowych dni wolnego
Po nabyciu prawa otrzymuję pełny wymiar dodatkowego urlopu, czyli 10 dni, z uwzględnieniem zasad proporcjonalnego rozliczania, na przykład przy niepełnym etacie. W kolejnych latach nabywam urlop 1 stycznia, o ile nadal pracuję i spełniam wymagane warunki. Uprawnienie przysługuje osobom z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności, ale nie obejmuje stopnia lekkiego. Zwykły wymiar urlopu wynosi 20 albo 26 dni, zależnie od stażu urlopowego, więc łącznie mogę mieć odpowiednio 30 albo 36 dni.
Dodatkowe dni mogą mi nie przysługiwać, jeśli mam już ponad 26 dni urlopu wypoczynkowego albo inny urlop dodatkowy przyznany na podstawie odrębnych przepisów. Niewykorzystaną pulę przenoszę na kolejny rok jako urlop zaległy i zasadniczo muszę wykorzystać ją do końca września. Ponadto dodatkowy urlop i zwolnienie na turnus rehabilitacyjny podlegają wspólnemu limitowi 21 dni roboczych w roku kalendarzowym.
Wskazówka: sprawdź dokładną datę, od której orzeczenie zalicza Cię do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności — to ona wyznacza początek rocznego okresu, a nie dzień dostarczenia dokumentu pracodawcy.
Kiedy dodatkowy urlop nie przysługuje?
Dodatkowy urlop wypoczynkowy z tytułu niepełnosprawności nie przysługuje każdej osobie z orzeczeniem. Wynosi dziesięć dni roboczych rocznie i obejmuje pracowników ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Osoby z lekkim stopniem nie otrzymują dodatkowych dni z tego tytułu.
Prawo do pierwszego urlopu nie powstaje od razu po wydaniu orzeczenia. Najpierw trzeba przepracować rok, licząc od dnia następującego po dniu zaliczenia do odpowiedniego stopnia niepełnosprawności. Liczy się pozostawanie w zatrudnieniu na umowie o pracę, a nie faktyczne wykonywanie obowiązków każdego dnia, dlatego choroba nie przerywa tego okresu. Jeśli nadal spełniam warunki, kolejne uprawnienie nabywam z początkiem następnego roku kalendarzowego.
Warto też pamiętać, że dodatkowy urlop nie przysługuje osobom, które mają prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze przekraczającym dwadzieścia sześć dni roboczych albo do urlopu dodatkowego przyznanego na podstawie innych przepisów. Chodzi na przykład o niektóre grupy zawodowe objęte odrębnymi regulacjami. Jeśli jednak taki dodatkowy urlop jest krótszy niż dziesięć dni, przysługuje korzystniejsza pula — dziesięć dni z tytułu niepełnosprawności.
Kiedy dodatkowe dni wolne przepadają, a kiedy przechodzą na kolejny rok?
Wymiar urlopu ustala się dla pełnego etatu i całego roku zatrudnienia. Przy połowie etatu dziesięć dni przelicza się proporcjonalnie, więc przysługuje pięć dni; przy trzech czwartych etatu wynik siedem i pół dnia zaokrągla się w górę do ośmiu. Tak samo rozlicza się urlop za część roku. Zmiana pracodawcy nie odbiera uprawnienia, ale każdy pracodawca rozlicza urlop proporcjonalnie do okresu zatrudnienia.
Ponadto obowiązuje limit 21 dni roboczych związany z turnusem rehabilitacyjnym: w danym roku łączny wymiar dodatkowego urlopu i zwolnienia od pracy na turnus nie może przekroczyć dwudziestu jeden dni roboczych. Jeśli wykorzystam dziesięć dni urlopu, na turnus pozostanie najwyżej jedenaście. Limit nie obejmuje zwolnień na badania specjalistyczne, zabiegi lecznicze lub usprawniające ani uzyskanie czy naprawę zaopatrzenia ortopedycznego — pod warunkiem że nie da się załatwić tych spraw poza godzinami pracy.
Jeśli stopień niepełnosprawności zmieni się z umiarkowanego lub znacznego na lekki albo utracę status, zachowuję urlop, do którego prawo już nabyłam. Nie otrzymam jednak kolejnej puli za rok, w którym przestanę spełniać warunki. Gdy później ponownie uzyskam stopień umiarkowany lub znaczny, uprawnienie zależy od wcześniejszego stażu i przebiegu zatrudnienia.
Niewykorzystane dni przechodzą na kolejny rok jako urlop zaległy i co do zasady trzeba je wykorzystać do końca września. Jeśli umowa o pracę się kończy i nie można już udzielić urlopu, przysługuje ekwiwalent pieniężny. Pracodawca wykazuje w świadectwie pracy wykorzystany urlop dodatkowy oddzielnie od podstawowego, co ułatwia rozliczenie uprawnień przy kolejnym zatrudnieniu.
Co dzieje się z niewykorzystanym urlopem?
Lista wyjaśnia, jak rozliczyć niewykorzystany dodatkowy urlop wypoczynkowy pracownika z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności — od przeniesienia dni na kolejny rok po wypłatę ekwiwalentu przy zakończeniu zatrudnienia.
- Ustal, ile dni pozostało. Dodatkowy urlop wynosi co do zasady 10 dni roboczych rocznie i stanowi urlop wypoczynkowy. Przy niepełnym etacie oblicz jego wymiar proporcjonalnie do etatu, a niepełny dzień zaokrąglij w górę. Jeśli pracownik był zatrudniony tylko przez część roku, ustal wymiar proporcjonalnie do okresu zatrudnienia.
- Przenieś niewykorzystane dni na następny rok. Niewykorzystana część nie przepada, lecz staje się zaległym urlopem wypoczynkowym. Dlatego pracodawca powinien udzielić go najpóźniej do 30 września następnego roku. Przy rozliczaniu urlopu najpierw uwzględnij dni zaległe.
- Uwzględnij limit związany z turnusem rehabilitacyjnym. W jednym roku kalendarzowym dodatkowy urlop i zwolnienie od pracy na turnus rehabilitacyjny mogą łącznie wynieść najwyżej 21 dni roboczych. Jeśli pracownik wykorzystał 14 dni zwolnienia na turnus, pozostaje mu zatem najwyżej 7 dni dodatkowego urlopu. Limit nie obejmuje zwolnień na badania, zabiegi ani uzyskanie lub naprawę zaopatrzenia ortopedycznego, jeśli pracownik nie może wykonać tych czynności poza godzinami pracy.
- Rozlicz urlop przy ustaniu zatrudnienia. Jeśli pracownik nie wykorzysta należnych dni przed rozwiązaniem lub wygaśnięciem umowy, wypłać mu ekwiwalent pieniężny na zasadach właściwych dla urlopu wypoczynkowego. Przy zatrudnieniu obejmującym tylko część roku ustal wymiar urlopu proporcjonalnie.
- Ujmij wykorzystany urlop w dokumentacji. W świadectwie pracy podaj wymiar dodatkowego urlopu wykorzystanego w roku ustania zatrudnienia, odrębnie od urlopu podstawowego. Niewykorzystane dni rozlicz jako zaległy urlop, a jeśli zatrudnienie ustaje — uwzględnij je przy obliczaniu ekwiwalentu.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Komu przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy z tytułu niepełnosprawności?10 dni roboczych dodatkowego urlopu rocznie przysługuje pracownikowi zatrudnionemu na umowie o pracę, który ma orzeczenie o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Sam lekki stopień nie daje tego uprawnienia.
Od kiedy przysługuje pierwszy dodatkowy urlop?Pierwsze prawo powstaje po upływie roku pozostawania w zatrudnieniu, liczonego od dnia następującego po dniu zaliczenia do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności. Liczy się data wskazana w orzeczeniu, a nie dzień jego dostarczenia pracodawcy.
Czy choroba albo zmiana pracodawcy wpływają na nabycie prawa?Nieobecność z powodu choroby i pobieranie zasiłku chorobowego same w sobie nie przerywają wymaganego okresu. Przy zmianie pracodawcy sumuje się niepokrywające się okresy zatrudnienia na umowie o pracę, choć przerwa między umowami może przesunąć termin nabycia prawa.
Ile dni urlopu przysługuje łącznie osobie z niepełnosprawnością?Dodatkowe 10 dni powiększa zwykły urlop wypoczynkowy. Łącznie przysługuje 30 dni przy stażu urlopowym krótszym niż 10 lat albo 36 dni przy stażu wynoszącym co najmniej 10 lat. Przy niepełnym etacie i zatrudnieniu przez część roku urlop ustala się proporcjonalnie.
Co dzieje się z niewykorzystanym urlopem dodatkowym?Niewykorzystane dni przechodzą na kolejny rok jako urlop zaległy, który co do zasady należy wykorzystać do 30 września. Jeśli umowa o pracę kończy się i urlopu nie można już udzielić, pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny.
