Urlop ojcowski – jak poprawnie złożyć wniosek krok po kroku

Urlop ojcowski przysługuje ojcu, który wychowuje dziecko — biologicznemu lub adopcyjnemu. Nie ma przy tym znaczenia, czy tata jest lub był mężem matki ani czy rodzice się rozwiedli. Z prawa tego korzystają pracownicy zatrudnieni na umowie o pracę. Z kolei przedsiębiorca może ubiegać się o zasiłek za ten okres, jeśli podlega ubezpieczeniu chorobowemu. Warunkiem pozostaje faktyczne wychowywanie dziecka, dlatego ojciec pozbawiony władzy rodzicielskiej i nieutrzymujący z nim kontaktu nie skorzysta z tego uprawnienia. A jak już mówimy o tym, sprawdź, ile można otrzymać opiekuńczego na dziecko z niepełnosprawnością.

Skrót:

Urlop ojcowski przysługuje ojcu, który faktycznie wychowuje dziecko; pracownik składa wniosek pracodawcy, a przedsiębiorca ubiega się w ZUS o zasiłek za ten okres.
Urlop wynosi 14 dni kalendarzowych, łącznie z weekendami i świętami. Można wykorzystać go jednorazowo albo podzielić na dwie części, każda trwająca co najmniej 7 dni.
Pracownik składa wniosek papierowo lub elektronicznie co najmniej 7 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu. Wniosek powinien zawierać dane ojca i dziecka oraz dokładne daty urlopu; pracodawca musi uwzględnić go złożonego w wymaganym terminie.
Do wniosku zwykle dołącza się dokument potwierdzający urodzenie dziecka oraz oświadczenie o wcześniejszym wykorzystaniu urlopu. Przy przysposobieniu potrzebna jest także kopia prawomocnego postanowienia sądu.
Po urodzeniu dziecka urlop należy wykorzystać przed ukończeniem przez nie 12. miesiąca życia. Przy przysposobieniu termin wynosi 12 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia, nie później jednak niż do ukończenia przez dziecko 14 lat. Dla dzieci urodzonych lub przysposobionych przed 26 kwietnia 2023 r. obowiązują przepisy przejściowe pozwalające wykorzystać urlop do ukończenia 24. miesiąca życia.
Przedsiębiorca składa do ZUS wniosek o zasiłek macierzyński za okres urlopu ojcowskiego, zwykle formularz ZAO, zaświadczenie ZUS Z-3b i dokumenty potwierdzające urodzenie lub przysposobienie dziecka. Prawo do zasiłku zależy m.in. od podlegania ubezpieczeniu chorobowemu.
Warto sprawdzić kompletność dokumentów, dokładność dat i zachować potwierdzenie ich złożenia. Niewykorzystany w terminie urlop przepada.

Urlop obejmuje 14 dni kalendarzowych, czyli 2 tygodnie, razem z sobotami, niedzielami i świętami. Ojciec może wykorzystać go w całości albo podzielić na 2 części, z których każda musi trwać co najmniej 7 dni. Liczba dzieci — także narodziny bliźniąt — nie zwiększa wymiaru urlopu. Pracownik składa wniosek papierowo lub elektronicznie co najmniej 7 dni przed planowanym rozpoczęciem, a pracodawca musi go uwzględnić. Zazwyczaj do wniosku dołącza się akt urodzenia, a przy przysposobieniu — prawomocne postanowienie sądu.

Spóźnienie może kosztować ojca cały niewykorzystany urlop

Ojciec dziecka biologicznego musi wykorzystać urlop przed ukończeniem przez dziecko 12. miesiąca życia. Ponieważ dziecko osiąga ten wiek z początkiem dnia pierwszych urodzin, warto dokładnie sprawdzić planowany termin wolnego. W przypadku przysposobienia ojciec ma 12 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądu, a zarazem musi wykorzystać urlop przed 14. urodzinami dziecka. Natomiast dla dzieci urodzonych lub przysposobionych przed 26 kwietnia 2026 roku obowiązują przepisy przejściowe: urlop można wykorzystać do ukończenia przez dziecko 24. miesiąca życia.

Urlop ojcowski pozwala tacie spędzić więcej czasu z dzieckiem w pierwszych miesiącach jego życia. Warto zaplanować go z wyprzedzeniem, by nie stracić przysługujących dni.

Jeśli tata nie wykorzysta urlopu w terminie, straci niewykorzystane dni i nie przekaże ich matce. Może jednak korzystać z wolnego równolegle z urlopem macierzyńskim matki. Prawo przysługuje również ojcu, który podjął pracę po narodzinach dziecka, o ile nie upłynął właściwy termin. Dlatego przed złożeniem wniosku warto sprawdzić dokładne daty i przygotować dokumenty. Przedsiębiorca załatwia formalności w ZUS, a nie u pracodawcy.

Jak złożyć wniosek o urlop ojcowski

Przejdź przez formalności krok po kroku: sprawdź, czy przysługuje Ci urlop, wybierz termin, a następnie przygotuj wniosek i załączniki. Procedura zależy od tego, czy pracujesz na etacie, czy prowadzisz działalność gospodarczą.

Sprawdź, czy możesz skorzystać z uprawnienia. Urlop przysługuje ojcu, który wychowuje dziecko biologiczne lub adoptowane. Samotny stan cywilny ani rozwód nie odbierają tego prawa, liczy się jednak faktyczne wychowywanie dziecka. Z urlopu nie skorzysta ojciec pozbawiony władzy rodzicielskiej. Możesz złożyć wniosek także wtedy, gdy rozpocząłeś pracę po narodzinach dziecka, o ile zachowasz ustawowy termin.
Ustal wymiar i termin urlopu. Urlop obejmuje 14 kolejnych dni kalendarzowych, w tym soboty, niedziele i święta. Narodziny bliźniąt nie zwiększają jego wymiaru. Możesz wykorzystać go jednorazowo lub podzielić na dwie części, każda po co najmniej 7 dni. Jeśli dziecko urodziło się po 25 kwietnia 2023 r., wykorzystaj urlop przed ukończeniem przez nie 12. miesiąca życia. Przy adopcji masz na to 12 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia, ale nie później niż do ukończenia przez dziecko 14 lat. Dla dzieci urodzonych lub przysposobionych przed 26 kwietnia 2023 r. obowiązują przepisy przejściowe — termin może upływać po ukończeniu przez dziecko 24 miesięcy. Sprawdź właściwą datę, ponieważ niewykorzystany urlop przepada.
Złóż wniosek we właściwym miejscu i terminie. Jeśli jesteś pracownikiem, przekaż wniosek pracodawcy w formie papierowej lub elektronicznej co najmniej 7 dni przed planowanym urlopem. Pracodawca musi go uwzględnić, gdy dotrzymasz tego terminu. Jeśli złożysz wniosek później, może zgodzić się na urlop, ale nie ma takiego obowiązku. Pamiętaj też, że urlop ojcowski stanowi odrębne uprawnienie — nie jest częścią urlopu macierzyńskiego ani potocznie nazywanego „tacierzyńskiego”.
Wpisz dane i dokładny okres. Podaj swoje imię i nazwisko, dane pracodawcy oraz imię, nazwisko i datę urodzenia dziecka. Określ wymiar urlopu, daty jego rozpoczęcia i zakończenia, a także wskaż, czy wnioskujesz o całość, czy o jedną część. Sprawdź dane z dokumentami dziecka. Jeśli to potrzebne do rozliczenia świadczenia, dodaj informację, że nie pobierasz zasiłku macierzyńskiego z innego tytułu.
Dołącz wymagane dokumenty. Załącz odpis skrócony aktu urodzenia dziecka, zagraniczny dokument potwierdzający urodzenie albo kopię jednego z tych dokumentów. Przy adopcji dołącz kopię prawomocnego postanowienia sądu o przysposobieniu. Dodaj również oświadczenie, czy korzystałeś już z urlopu ojcowskiego lub jego części na to dziecko. Przed złożeniem sprawdź, czy załączniki dotyczą wskazanego dziecka i okresu.
Jeśli prowadzisz działalność, przygotuj dokumenty dla ZUS. Jako przedsiębiorca składasz w ZUS wniosek o zasiłek macierzyński za okres urlopu ojcowskiego — nie występujesz o urlop udzielany przez pracodawcę. Zwykle potrzebujesz wniosku ZAO, zaświadczenia ZUS Z-3b oraz dokumentu potwierdzającego urodzenie dziecka. Przy adopcji dołącz także prawomocne postanowienie sądu. Prawo do zasiłku zależy m.in. od podlegania ubezpieczeniu chorobowemu. Dlatego przed złożeniem dokumentów ustal z ZUS, jak zgłosić okres pobierania zasiłku i rozliczyć składki, szczególnie jeśli wypłata nastąpi po terminie ich płatności.
Zachowaj potwierdzenie i dopilnuj rozliczenia świadczenia. Pracodawca udziela urlopu pracownikowi, a zasiłek macierzyński za ten okres wypłaca ZUS lub płatnik składek. Co do zasady świadczenie wynosi 100% podstawy wymiaru. Zachowaj kopię wniosku i załączników oraz potwierdzenie ich przekazania. Jeśli pracodawca lub ZUS wskaże braki, uzupełnij dokumenty zgodnie z otrzymaną informacją.

Etap	Kto i gdzie składa	Wniosek lub dokument	Wymagane dane i załączniki	Termin i wymiar	Uwagi praktyczne
1. Ustalenie prawa do urlopu	Ojciec wychowujący dziecko; pracownik składa wniosek pracodawcy, przedsiębiorca ubiega się w ZUS o zasiłek za ten okres	Wniosek o urlop ojcowski albo wniosek o zasiłek macierzyński za okres urlopu ojcowskiego	Dane ojca i dziecka; przy przysposobieniu – dane dotyczące postanowienia sądu	Maksymalnie 14 dni kalendarzowych; co do zasady do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia	Urlop przysługuje ojcu wychowującemu dziecko. Nie jest uzależniony od tego, czy matka korzysta w tym samym czasie z urlopu macierzyńskiego
2. Określenie dat urlopu	Pracownik – we wniosku do pracodawcy; przedsiębiorca – we wniosku do ZUS	Wskazanie daty rozpoczęcia i zakończenia urlopu albo każdej z jego części	Dokładne daty „od–do”; w razie podziału – osobne daty dla każdej części	14 dni można wykorzystać jednorazowo albo w maksymalnie 2 częściach po co najmniej 7 dni każda	Dni urlopu są kalendarzowe, więc obejmują soboty, niedziele i święta. Dni wolne przypadające w okresie urlopu nie wydłużają go
3. Wypełnienie wniosku pracownika	Pracownik składa do pracodawcy lub osoby obsługującej kadry	Wniosek w postaci papierowej albo elektronicznej	Imię i nazwisko pracownika; dane pracodawcy; imię i nazwisko dziecka; data urodzenia; wymiar urlopu; dokładny okres; data sporządzenia i podpis lub wymagane potwierdzenie elektroniczne	Co najmniej 7 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu	Pracodawca ma obowiązek uwzględnić wniosek złożony zgodnie z wymaganiami i w terminie. Warto zachować potwierdzenie złożenia
4. Dokument potwierdzający urodzenie dziecka	Pracownik dołącza do wniosku dla pracodawcy; przedsiębiorca dołącza do dokumentów kierowanych do ZUS	Odpis skrócony aktu urodzenia dziecka albo zagraniczny dokument potwierdzający urodzenie	Dokument dotyczący dziecka lub dzieci, których dotyczy wniosek; dopuszczalna jest kopia dokumentu	Przy składaniu wniosku	Sprawdź, czy imię, nazwisko i data urodzenia dziecka są zgodne z pozostałymi dokumentami
5. Urlop na dziecko przysposobione	Pracownik przekazuje dokument pracodawcy; przedsiębiorca – ZUS	Kopia prawomocnego postanowienia sądu o przysposobieniu	Postanowienie potwierdzające przysposobienie; w razie potrzeby dokument dotyczący odroczenia obowiązku szkolnego	Urlop należy wykorzystać w ciągu 12 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia i nie później niż do ukończenia przez dziecko 14. roku życia	Termin liczy się od dnia uprawomocnienia się postanowienia, z uwzględnieniem granicy wieku dziecka
6. Oświadczenie o wcześniejszym wykorzystaniu urlopu	Pracownik dołącza do wniosku składanego pracodawcy	Oświadczenie ojca, czy korzystał już z urlopu ojcowskiego albo jego części na dane dziecko lub dzieci	Informacja o wcześniejszym wykorzystaniu uprawnienia; przy częściowym wykorzystaniu – wskazanie wykorzystanego okresu	Przy składaniu wniosku	Pomaga ustalić, ile dni z maksymalnego wymiaru 14 dni pozostało do wykorzystania
7. Zachowanie terminu przez pracownika	Wniosek trafia do pracodawcy, nie bezpośrednio do ZUS jako wniosek o udzielenie urlopu	Wniosek o udzielenie urlopu ojcowskiego wraz z załącznikami	Kompletny wniosek i wymagane dokumenty	Minimum 7 dni przed rozpoczęciem urlopu	Spóźniony wniosek nie daje pracownikowi ustawowej gwarancji udzielenia urlopu w żądanym terminie; pracodawca może zgodzić się na krótsze wyprzedzenie
8. Złożenie dokumentów przedsiębiorcy	Przedsiębiorca składa dokumenty do ZUS, papierowo albo elektronicznie przez eZUS	Wniosek ZAO o zasiłek macierzyński za okres urlopu ojcowskiego oraz zaświadczenie płatnika składek ZUS Z-3b	Odpis lub kopia aktu urodzenia; dane przedsiębiorcy i dziecka; okres wnioskowanego świadczenia; przy przysposobieniu – prawomocne postanowienie sądu	Dokumenty należy przekazać najpóźniej przed rozpoczęciem okresu, za który wnioskowany jest zasiłek; w praktyce warto sprawdzić aktualne wymagania ZUS	Przedsiębiorca nie otrzymuje urlopu pracowniczego w rozumieniu Kodeksu pracy, lecz może ubiegać się o zasiłek macierzyński za okres odpowiadający urlopowi ojcowskiemu
9. Warunek ubezpieczeniowy przedsiębiorcy	Przedsiębiorca sprawdza swój tytuł i zgłoszenie do ubezpieczeń w ZUS	Potwierdzenie podlegania ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu działalności	Aktywne dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, jeśli działalność jest właściwym tytułem do świadczenia	Ubezpieczenie musi obejmować okres, za który przedsiębiorca ubiega się o zasiłek	Przy uldze na start przedsiębiorca nie podlega ubezpieczeniom społecznym z działalności, w tym ubezpieczeniu chorobowemu. Jeżeli równolegle pracuje na etacie, właściwym płatnikiem może być pracodawca
10. Zmiany zgłoszeń przedsiębiorcy w ZUS	Przedsiębiorca składa dokumenty zgłoszeniowe do ZUS	ZUS ZWUA – wyrejestrowanie z ubezpieczeń; ZUS ZZA – zgłoszenie wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego; po zakończeniu okresu – odpowiednie dokumenty powrotne	Daty początku i końca okresu pobierania zasiłku; właściwy kod tytułu ubezpieczenia i dane płatnika	Terminy zgłoszeń zależą od sytuacji i zmian w podleganiu ubezpieczeniom; co do zasady zgłoszenia dokonuje się w ciągu 7 dni od powstania zmiany	Praktyka dotycząca momentu przerejestrowania może się różnić. Przed zmianą zgłoszeń warto potwierdzić sposób postępowania w swojej jednostce ZUS, zwłaszcza gdy decyzja o zasiłku nie została jeszcze wydana
11. Składki przedsiębiorcy za miesiąc urlopu	Przedsiębiorca rozlicza się z ZUS na dokumentach rozliczeniowych	ZUS DRA oraz, zależnie od sytuacji, korekta dokumentów rozliczeniowych	Okres urlopu przypadający w danym miesiącu; liczba dni kalendarzowych miesiąca; prawidłowa podstawa składek	Podstawa składek społecznych może być proporcjonalnie obniżona za dni pobierania zasiłku, jeśli spełnione są warunki	Składka zdrowotna co do zasady nie podlega proporcjonalnemu pomniejszeniu za dni urlopu. Jeśli zasiłek zostanie przyznany po rozliczeniu składek, może być konieczna korekta
12. Wysokość świadczenia	ZUS albo płatnik zasiłków wypłaca świadczenie zgodnie z właściwymi zasadami	Zasiłek macierzyński za okres urlopu ojcowskiego	Podstawa wymiaru ustalana na podstawie właściwych przepisów i danych o wynagrodzeniu lub składkach	Za okres urlopu ojcowskiego zasiłek wynosi co do zasady 100% podstawy wymiaru	Kwota wypłaty nie musi być równa kwocie wynagrodzenia „na rękę”; zależy od podstawy wymiaru oraz zasad obliczania świadczeń
13. Potwierdzenie złożenia	Pracownik zachowuje potwierdzenie od pracodawcy; przedsiębiorca – urzędowe poświadczenie z eZUS lub potwierdzenie złożenia w placówce	Potwierdzenie wpływu wniosku i załączników	Data złożenia, lista przekazanych dokumentów, potwierdzenie elektroniczne lub kopia z pieczęcią wpływu	Niezwłocznie po złożeniu	Potwierdzenie ułatwia wykazanie, że zachowano wymagany termin i przekazano komplet dokumentów
14. Sprawdzenie kompletności przed wysłaniem	Pracownik lub przedsiębiorca przed przekazaniem dokumentów	Lista kontrolna wniosku i załączników	Poprawne dane ojca i dziecka; zgodne daty; wskazany wymiar; podpis; akt urodzenia albo dokument adopcyjny; oświadczenie o wcześniejszym urlopie	Przed upływem terminu 7 dni dla pracownika lub przed rozpoczęciem okresu świadczenia dla przedsiębiorcy	Najczęstsze braki to niezgodne daty, brak podpisu, niepełny załącznik oraz niewskazanie wcześniejszego wykorzystania części urlopu

Jakie dane i dokumenty dołączyć do wniosku o urlop ojcowski

Przygotowując wniosek o urlop ojcowski, wpisuję czytelnie imię i nazwisko pracownika, jego adres oraz dane pracodawcy. Dodaję też miejscowość, datę sporządzenia i podpis. Następnie jasno proszę o udzielenie urlopu, podaję imię i nazwisko dziecka, jego datę urodzenia oraz dokładne daty rozpoczęcia i zakończenia wolnego. Mogę wnioskować o pełne 14 dni kalendarzowych albo wybraną część. Urlop można podzielić na najwyżej 2 okresy, z których każdy musi trwać co najmniej tydzień.

Wniosek składam pracodawcy w formie papierowej lub elektronicznej, co najmniej 7 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu. Dołączam skrócony odpis aktu urodzenia dziecka lub jego kopię; jeśli dokument wydano za granicą, załączam zagraniczny akt urodzenia albo jego kopię. Wniosek kieruję do pracodawcy, który udziela urlopu. Skoro już zahaczyliśmy o ten temat to sprawdź, kiedy przysługuje dodatkowe 10 dni urlopu dla osób z niepełnosprawnością. Zasiłek macierzyński za ten okres wypłaca natomiast pracodawca jako płatnik albo ZUS — zależnie od sytuacji.

Przed wysłaniem wniosku warto sprawdzić, czy załączniki są kompletne i czy wskazane daty są prawidłowe. Pozwoli to uniknąć opóźnień w rozpatrywaniu dokumentów.

Przysposobienie czy narodziny? Termin wykorzystania urlopu zależy od sytuacji

Jeśli ubiegam się o urlop w związku z przysposobieniem, dołączam kopię prawomocnego postanowienia sądu o przysposobieniu dziecka. Ponadto składam oświadczenie, czy korzystałam już z urlopu ojcowskiego lub jego części na to dziecko. W takiej sytuacji mogę wykorzystać urlop w ciągu 12 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia, ale nie później niż przed ukończeniem przez dziecko 14. roku życia. Przy dziecku biologicznym muszę skorzystać z urlopu przed jego pierwszymi urodzinami.

Przed złożeniem dokumentów porównuję dane i daty dziecka z aktem urodzenia, a także sprawdzam, czy podpisałam wniosek. Jeśli dotyczy to mojej sytuacji, mogę dodać oświadczenie o niepobieraniu zasiłku macierzyńskiego z innego tytułu, aby uniknąć osobnego pisma. Z kolei jako przedsiębiorczyni składam formalności bezpośrednio w ZUS. Zwykle potrzebuję formularza ZAO, zaświadczenia ZUS Z-3b oraz dokumentu potwierdzającego urodzenie dziecka. Prawo do zasiłku zależy między innymi od tego, czy podlegam ubezpieczeniu chorobowemu.

Wskazówka: zachowaj potwierdzenie złożenia wniosku — przy wysyłce elektronicznej może to być urzędowe poświadczenie odbioru, a przy papierowej kopia z datą wpływu.

Gdzie złożyć wniosek i jak zachować wymagany termin

Jeśli pracuję na etacie, składam wniosek o urlop ojcowski u pracodawcy — w dziale kadr albo u osoby prowadzącej dokumentację pracowniczą. Jeżeli szukasz podobnych treści, sprawdź, jak liczyć dodatkowy urlop dla osób z niepełnosprawnością. Mogę dostarczyć go na papierze lub elektronicznie, zgodnie z zasadami firmy. Pracodawca udziela urlopu, natomiast zasiłek macierzyński za ten okres wypłaca pracodawca albo ZUS — zależnie od tego, kto obsługuje świadczenia. Zwykle dołączam odpis aktu urodzenia dziecka, a przy przysposobieniu także kopię prawomocnego postanowienia sądu.

Wniosek składam co najmniej 7 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu. Podaję dokładne daty, ponieważ urlop obejmuje dni kalendarzowe, w tym soboty i niedziele. Przysługuje mi 14 dni urlopu, które mogę wykorzystać jednorazowo albo podzielić na dwie części, każda trwająca co najmniej 7 dni. Muszę też pilnować końcowego terminu: zasadniczo korzystam z urlopu przed ukończeniem przez dziecko 12. miesiąca życia. Przy przysposobieniu wykorzystuję go w ciągu 12 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia, z uwzględnieniem limitu wieku dziecka.

Komplet dokumentów i zapas czasu chronią przed utratą urlopu

Jeśli prowadzę działalność gospodarczą, składam dokumenty bezpośrednio do ZUS, na przykład przez eZUS albo w formie papierowej. Przygotowuję wniosek ZAO, zaświadczenie ZUS Z-3b oraz dokument potwierdzający urodzenie dziecka. Przy adopcji dołączam odpowiednie orzeczenie sądu. Wcześniej kompletuję dokumenty i sprawdzam, czy dane oraz daty zgadzają się z załącznikami. Ponadto weryfikuję, czy mam ubezpieczenie chorobowe, ponieważ wpływa ono na prawo do zasiłku.

Aby uniknąć spóźnienia, najpierw ustalam planowany początek urlopu, a potem składam kompletny wniosek z odpowiednim zapasem czasu. Zachowuję potwierdzenie złożenia dokumentów, a po wysłaniu ich elektronicznie sprawdzam status przyjęcia. Jeśli nie dotrzymam siedmiodniowego terminu, pracodawca może zgodzić się na urlop, ale nie musi tego robić. Niezależnie od tego, gdzie składam dokumenty, pilnuję także końcowego terminu wykorzystania uprawnienia, bo niewykorzystany urlop przepada.

Wskazówka: jeśli wysyłasz wniosek elektronicznie, zachowaj nie tylko jego kopię, lecz także urzędowe potwierdzenie odbioru lub wiadomość potwierdzającą przyjęcie — sam zapis w folderze „Wysłane” może nie wystarczyć jako dowód, że dokument dotarł na czas.

Urlop ojcowski przedsiębiorcy: formalności wobec ZUS

Poniżej znajdziesz najważniejsze formalności, warunki uzyskania zasiłku oraz zasady rozliczania składek ZUS, o których warto pamiętać, jeśli prowadzisz firmę i korzystasz z urlopu ojcowskiego.

Sprawdź, czy przysługuje Ci uprawnienie. Urlop ojcowski trwa 14 dni kalendarzowych, a więc obejmuje także soboty, niedziele i święta. Możesz wykorzystać go jednorazowo albo podzielić na dwie części, z których każda trwa co najmniej 7 dni. Po urodzeniu dziecka skorzystaj z urlopu przed ukończeniem przez nie 12. miesiąca życia. Jeśli przysposobiłeś dziecko, masz na to 12 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądu, ale nie później niż do ukończenia przez dziecko 14 lat. Niewykorzystane uprawnienie przepada. W przypadku dzieci urodzonych lub przysposobionych przed 26 kwietnia 2023 r. przepisy przejściowe pozwalają skorzystać z urlopu do ukończenia przez dziecko 24. miesiąca życia.
Upewnij się, że podlegasz ubezpieczeniu chorobowemu. Jako przedsiębiorca musisz dobrowolnie przystąpić do ubezpieczenia chorobowego z tytułu działalności i podlegać mu w okresie, za który ubiegasz się o zasiłek. Nie obowiązuje okres wyczekiwania, dlatego świadczenie może przysługiwać już od pierwszego dnia ubezpieczenia. Jeśli korzystasz z ulgi na start, nie otrzymasz zasiłku z tytułu działalności, ponieważ nie opłacasz składek na ubezpieczenia społeczne, w tym chorobowej. Z kolei gdy prowadzisz firmę, ale składki społeczne opłacasz z etatu, złóż wniosek pracodawcy — zasiłek rozlicza się wtedy z tego tytułu.
Złóż dokumenty do ZUS. Przekaż ZUS wniosek o zasiłek macierzyński za okres urlopu ojcowskiego (formularz ZAO) oraz zaświadczenie ZUS Z-3b. Dołącz skrócony odpis aktu urodzenia dziecka lub jego kopię, a w przypadku przysposobienia również kopię prawomocnego postanowienia sądu. ZUS może poprosić o dodatkowe dokumenty, na przykład dotyczące odroczenia obowiązku szkolnego. Złóż dokumenty papierowo albo elektronicznie przez eZUS; najlepiej zrób to najpóźniej dzień przed rozpoczęciem okresu, za który ubiegasz się o zasiłek.
Pamiętaj, że jako przedsiębiorca nie składasz wniosku o urlop pracodawcy. Pracownik występuje o urlop do pracodawcy co najmniej 7 dni wcześniej, natomiast Ty kierujesz dokumenty do ZUS, który ustala i wypłaca zasiłek. Zasiłek macierzyński za okres urlopu ojcowskiego wynosi co do zasady 100% podstawy wymiaru. ZUS wypłaci go, jeśli spełnisz warunki ubezpieczeniowe i złożysz prawidłowe dokumenty.
Ustal z ZUS, jak rozliczyć składki podczas pobierania zasiłku. W tym okresie co do zasady obowiązkowo podlegasz tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu. Zwykle trzeba wyrejestrować się z dotychczasowych ubezpieczeń na formularzu ZUS ZWUA, a następnie zgłosić się wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego na formularzu ZUS ZZA. Po zakończeniu pobierania zasiłku ponownie zgłoś się do właściwych ubezpieczeń, w tym — jeśli chcesz zachować ochronę — do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Uzgodnij terminy i sposób zgłoszeń z właściwą jednostką ZUS, ponieważ praktyka oddziałów może się różnić. Pamiętaj też, że spóźnione zgłoszenie do ubezpieczenia chorobowego może przerwać jego ciągłość.
Nie pomniejszaj składek pochopnie. ZUS może rozpatrywać wniosek do 30 dni, a oddziały różnie podchodzą do przerejestrowania przed wypłatą zasiłku. Dlatego wcześniej uzgodnij dalsze postępowanie ze swoim oddziałem. Część przedsiębiorców do czasu otrzymania świadczenia opłaca pełne składki, a później koryguje rozliczenia. Jeśli trzeba wstecznie uporządkować okresy ubezpieczenia, ZUS może wskazać formularz ZUS KOA. Nie jest to jednak standardowy sposób na każdą korektę — potwierdź w ZUS, czy możesz go użyć i jak go złożyć.
Rozlicz składki za miesiąc, w którym korzystasz z urlopu. Po przyznaniu zasiłku możesz co do zasady proporcjonalnie pomniejszyć składki społeczne i składkę na Fundusz Pracy za dni objęte zasiłkiem. Jeśli zapłaciłeś je wcześniej, skoryguj deklarację ZUS DRA. Składka zdrowotna nie podlega proporcjonalnemu obniżeniu, więc opłać ją w pełnej wysokości. Ewentualną nadpłatę sprawdź na koncie eZUS i rozlicz dopiero po potwierdzeniu salda. W razie potrzeby ZUS może wskazać wniosek RD-3 o ustalenie stanu konta.
Sprawdź, czy wychowujesz dziecko. Samo ojcostwo nie wystarczy — uprawnienie nie przysługuje osobie pozbawionej władzy rodzicielskiej i nieutrzymującej kontaktu z dzieckiem. Urlop ojcowski różni się od macierzyńskiego i potocznie nazywanego tacierzyńskim; możesz korzystać z niego równolegle z urlopem matki. Urodzenie bliźniąt lub większej liczby dzieci nie wydłuża wymiaru urlopu.

Źródła:

https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-wniosek-o-urlop-ojcowski-wzor-z-omowieniem
https://sklep.infor.pl/artykul-wniosek-o-urlop-ojcowski-o-czym-warto-pamietac
https://fakturownia.pl/article/wniosek-o-urlop-ojcowski-w-zus-co-warto-wiedziec
https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-zasady-przyznawania-urlopu-ojcowskiego
https://fakturownia.pl/article/urlop-ojcowski-a-tacierzynski-co-warto-wiedziec
https://pomoc.ifirma.pl/pomoc-artykul/urlop-ojcowski-przedsiebiorcy/
https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-jak-wnioskowac-o-urlop-ojcowski-przedsiebiorcy