Ile można otrzymać za opiekę nad osobą niepełnosprawną? Kwoty i zasadyેણ

Ile wynosi wsparcie za opiekę nad osobą z niepełnosprawnością?

Poniżej znajdziesz najważniejsze informacje o świadczeniu pielęgnacyjnym, warunkach jego przyznawania i łączenia z pracą, a także o zasiłku pielęgnacyjnym, świadczeniu wspierającym oraz uldze rehabilitacyjnej. Sprawdź, która forma pomocy może dotyczyć Twojej sytuacji i jakie warunki musisz spełnić.

• Sprawdź wysokość świadczenia pielęgnacyjnego. W 2025 r. wynosi ono 3287 zł miesięcznie, a w 2026 r. — 3386 zł. Państwo waloryzuje tę kwotę co roku, uwzględniając zmianę minimalnego wynagrodzenia. Jeśli opiekujesz się więcej niż jednym dzieckiem z niepełnosprawnością, które nie ukończyło 18 lat, za drugie i każde kolejne dziecko otrzymasz świadczenie zwiększone o 100% podstawowej kwoty.
• Ustal, czy możesz ubiegać się o nowe świadczenie pielęgnacyjne. Od 1 stycznia 2024 r. przysługuje ono opiekunom dzieci z niepełnosprawnością, które nie ukończyły 18 lat i mają wymagane orzeczenie. Wniosek mogą złożyć m.in. rodzice, opiekun faktyczny dziecka, uprawnieni krewni, rodziny zastępcze, osoby prowadzące rodzinny dom dziecka oraz wskazani dyrektorzy placówek opiekuńczych. Złóż go w urzędzie gminy lub miasta, ośrodku pomocy społecznej albo innej jednostce realizującej świadczenia rodzinne.
• Nie rezygnuj z pracy, jeśli korzystasz z nowych zasad. Gdy opiekujesz się dzieckiem przed ukończeniem przez nie 18 lat, możesz pobierać nowe świadczenie pielęgnacyjne, a jednocześnie pracować lub prowadzić gospodarstwo rolne. Prawo do wsparcia zachowasz także wtedy, gdy dziecko uczy się w szkole. Możliwość łączenia świadczenia z pracą dotyczy nowych wniosków. Jeśli pobierasz świadczenie na dawnych zasadach, najpierw sprawdź, czy przejście na nowe reguły będzie dla Ciebie korzystne.
• Rozróżnij świadczenie pielęgnacyjne od zasiłku pielęgnacyjnego. Pierwsze otrzymuje uprawniony opiekun, natomiast drugie stanowi pomoc dla osoby wymagającej opieki. W 2026 r. zasiłek pielęgnacyjny wynosi 215,84 zł miesięcznie. To odrębne świadczenie, które nie podlega tym samym zasadom waloryzacji.
• Sprawdź zasady praw nabytych. Jeśli uzyskałeś świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy na dawnych zasadach, możesz pobierać je dalej na warunkach i przez okres wskazany w decyzji. Pilnuj terminów, gdy przedłużasz uprawnienie po wygaśnięciu orzeczenia: złóż wniosek o nowe orzeczenie w ciągu 3 miesięcy od utraty ważności poprzedniego, a wniosek o świadczenie — w ciągu 3 miesięcy od wydania nowego orzeczenia. W przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego złóż też w wymaganym terminie wniosek na kolejny okres zasiłkowy.
• Uwzględnij świadczenie wspierające. Pełnoletnia osoba z niepełnosprawnością może się o nie ubiegać, jeśli uzyska decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia na wymaganym poziomie. Świadczenie przyznaje ZUS. Sam wniosek o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia nie wstrzymuje wypłaty świadczenia opiekuna. Jednak złożenie wniosku o świadczenie wspierające może wstrzymać wypłatę dotychczasowej pomocy opiekuńczej. Ponadto przyznanie tego świadczenia wyklucza pobieranie za ten sam okres świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna. Zanim złożysz wniosek, sprawdź skutki i terminy, by uniknąć obowiązku zwrotu pieniędzy.
• Rozlicz ulgę rehabilitacyjną, jeśli ponosisz odpowiednie wydatki. Od dochodu możesz odliczyć m.in. koszty rehabilitacji, leków i wyrobów medycznych, sprzętu ortopedycznego, przewodnika, utrzymania psa asystującego oraz używania samochodu podczas dojazdów na zabiegi. Niektóre odliczenia mają limity, a inne nie, dlatego gromadź dokumenty potwierdzające wydatki. W 2025 r. ulgę rozliczano w zeznaniu PIT za 2024 r., które należało złożyć do 30 kwietnia.

O świadczenie pielęgnacyjne mogą ubiegać się osoby opiekujące się dzieckiem z niepełnosprawnością, o ile spełniają warunki dotyczące orzeczenia i przyznawania świadczenia. Uprawnienia oraz ograniczenia obejmują następujące grupy:

• Rodzice i opiekunowie dziecka – na nowych zasadach świadczenie przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu, który wystąpił do sądu o przysposobienie dziecka, a także rodzinie zastępczej spokrewnionej. Mogą je otrzymać również inni krewni i małżonkowie zobowiązani do alimentacji.
• Osoby sprawujące pieczę zastępczą – o świadczenie mogą wystąpić także rodzina zastępcza, osoba prowadząca rodzinny dom dziecka oraz dyrektor placówki opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej lub interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego.
• Opiekunowie dzieci do 18. roku życia – nowe zasady obejmują opiekę nad osobą, która nie ukończyła 18 lat i ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności z wymaganymi wskazaniami. Wskazania te muszą dotyczyć stałej opieki i pomocy oraz udziału opiekuna w leczeniu, rehabilitacji i edukacji. Opiekun może pracować zarobkowo lub prowadzić gospodarstwo rolne, a dziecko może chodzić do szkoły, żłobka albo przedszkola.
• Opiekunowie więcej niż jednego dziecka – przysługuje im jedno świadczenie, którego wysokość wzrasta o 100% na drugą i każdą kolejną osobę z niepełnosprawnością do 18. roku życia pozostającą pod ich opieką.
• Osoby zachowujące prawa nabyte – opiekunowie, którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy na wcześniejszych zasadach, mogą pobierać je dalej na dotychczasowych warunkach, do końca okresu wskazanego w decyzji. Zasady te mogą na przykład wykluczać łączenie świadczenia z pracą zarobkową. Po uzyskaniu nowego orzeczenia trzeba dotrzymać terminów: złożyć wniosek o orzeczenie w ciągu 3 miesięcy od upływu ważności poprzedniego, a wniosek o świadczenie – w ciągu 3 miesięcy od wydania nowego.
• Osoby, którym świadczenie nie przysługuje – świadczenia nie można otrzymać m.in. wtedy, gdy opiekun pobiera inne świadczenie opiekuńcze za ten sam okres, osoba wymagająca opieki przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę albo przyznano jej świadczenie wspierające. Sam wniosek o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia nie wstrzymuje wypłaty. Znaczenie ma dopiero późniejsze ubieganie się o świadczenie wspierające.
• Opiekunowie dorosłych osób z niepełnosprawnością – na nowych zasadach świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunowi tylko do ukończenia przez podopiecznego 18 lat. Następnie dorosła osoba może sama ubiegać się o świadczenie wspierające, jeśli uzyska wymaganą decyzję o poziomie potrzeby wsparcia. Przyznanie tego świadczenia wyklucza wypłatę opiekunowi za ten sam okres świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub zasiłku dla opiekuna.

Poniższa lista przedstawia najważniejsze kroki, które pomogą ustalić, jakie wydatki można odliczyć w ramach ulgi rehabilitacyjnej i jak uwzględnić je w rozliczeniu PIT.

1. Sprawdź, czy spełniasz warunki ulgi. Z odliczenia może skorzystać osoba z niepełnosprawnością albo podatnik utrzymujący taką osobę. Ustal, jakie orzeczenie lub inne dokumenty potwierdzają Twoje uprawnienie. Sama opieka nad kimś nie daje automatycznie prawa do ulgi.
2. Wybierz wydatki ujęte w ustawie PIT. Katalog obejmuje m.in. koszty rehabilitacji i zabiegów leczniczo-rehabilitacyjnych, sprzętu ortopedycznego, wyrobów medycznych oraz sprzętu ułatwiającego wykonywanie codziennych czynności. Możesz też uwzględnić określone koszty leków, opłacenia przewodników osób niewidomych lub z niepełnosprawnością ruchową, utrzymania psa asystującego oraz używania samochodu w związku z potrzebami osoby z niepełnosprawnością.
3. Sprawdź zasady i limity odliczenia. Niektóre wydatki odliczysz w faktycznie poniesionej wysokości, a inne podlegają limitom lub dodatkowym warunkom. Koszty leków uwzględnij tylko wtedy, gdy spełniają wymogi ustawy. Nie odliczaj wydatków, których rodzaj lub sposób poniesienia nie odpowiada przepisom.
4. Ustal faktycznie poniesiony koszt. Odlicz własny wydatek po odjęciu zwrotu, dofinansowania lub refundacji. Nie uwzględniaj części sfinansowanej przez NFZ, PFRON, zakładowy fundusz rehabilitacji ani inny podmiot.
5. Zgromadź dokumenty potwierdzające wydatek i prawo do ulgi. Zachowaj dowody zapłaty, takie jak faktury lub rachunki, oraz dokumenty dotyczące niepełnosprawności i ewentualnego utrzymywania osoby, na którą poniosłeś koszty. Dokumentacja powinna wskazywać, kto poniósł wydatek, czego on dotyczył i jaka była jego wysokość. Sama faktura nie wystarczy, jeśli wydatek nie spełnia warunków ulgi.
6. Wpisz odliczenie do zeznania za właściwy rok. Wykazujesz je w rocznym rozliczeniu PIT za rok poniesienia wydatku, korzystając z odpowiedniego załącznika. Na przykład w rozliczeniu składanym w 2025 r. za 2024 r. można było uwzględnić kwalifikowane wydatki poniesione w 2024 r. Termin złożenia zeznania za ten rok upłynął 30 kwietnia 2025 r.